Terapia zaburzeń lękowych (nerwicy)

Czym są zaburzenia lękowe
Lęk jest naturalną częścią życia. Ostrzega nas przed niebezpieczeństwem i mobilizuje do działania. Gdy jednak zaczyna kierować naszym życiem, zamiast nas chronić, pomocna może być terapia zaburzeń lękowych.
Warto odróżnić strach od lęku. Strach to reakcja na konkretne zagrożenie, które jest tu i teraz, np. gdy na pasy nagle wjeżdża samochód. Lęk dotyczy raczej tego, co niepewne, przyszłe albo wyobrażone, i może się pojawić nawet wtedy, gdy prawdziwego zagrożenia nie ma. Oba stany zna każdy z nas i same w sobie nie są zaburzeniem.
O zaburzeniu lękowym mówimy wtedy, gdy lęk jest silny i częsty, utrzymuje się długo i jest nieproporcjonalny do sytuacji albo pojawia się bez wyraźnego powodu. Utrudnia codzienne funkcjonowanie, np. pracę, relacje czy sen, i wiąże się z dużym cierpieniem psychicznym.
To, co dawniej nazywano nerwicą, dziś dzieli się na kilka grup zaburzeń. Słowo „nerwica” przeszło do języka potocznego i wciąż jest często używane, ale najnowsze klasyfikacje, ICD-11 i DSM-5, już go nie stosują. Największą grupą są zaburzenia lękowe, ale należą tu też m.in. natręctwa, trudności po silnym stresie i objawy psychosomatyczne. Łączy je to, że ważną rolę odgrywa w nich lęk.
Terapię zaburzeń lękowych prowadzę w nurcie psychodynamicznym, w gabinecie w Gdańsku. Więcej o tym, jak można zmienić swoją relację z lękiem, piszę w artykule Czy lęk da się oswoić?
Objawy zaburzeń lękowych
Lęk odczuwamy nie tylko w myślach, ale też w ciele. Dlatego jego objawy bywają bardzo różne i często są mylone z chorobą somatyczną. Najczęściej pojawiają się:

- ciągłe zamartwianie się i trudność w „wyłączeniu” myśli,
- napięcie, niepokój i poczucie, że zaraz stanie się coś złego,
- nagłe ataki silnego lęku z kołataniem serca, dusznością, zawrotami głowy i obawą, że dzieje się coś bardzo złego, np. zawał,
- unikanie miejsc, sytuacji albo ludzi, które wywołują lęk,
- natrętne myśli oraz czynności powtarzane po to, by na chwilę zmniejszyć niepokój,
- dolegliwości z ciała bez wyraźnej przyczyny medycznej, np. bóle brzucha, głowy, ucisk w klatce piersiowej,
- ciągła obawa o własne zdrowie,
- problemy ze snem, rozdrażnienie, zmęczenie i trudności z koncentracją.
Jeśli objawy dotyczą ciała, warto najpierw skonsultować je z lekarzem, aby wykluczyć inne przyczyny. Gdy badania nie wyjaśniają dolegliwości, warto przyjrzeć się temu, co dzieje się w nas emocjonalnie.
Z jakimi trudnościami pracuję
W terapii pracuję z trudnościami, w których ważną rolę odgrywa lęk, m.in. z:
- zaburzeniem lękowym uogólnionym,
- zaburzeniem lęku panicznego (napadami paniki),
- fobiami, w tym fobią społeczną,
- lękiem separacyjnym i mutyzmem wybiórczym, także u młodzieży,
- zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym (natręctwami),
- objawami psychosomatycznymi,
- lękiem o zdrowie,
- trudnościami po silnym stresie lub trudnych wydarzeniach.
O tym, jak lęk potrafi przejąć nawet zwykły niedzielny wieczór, piszę w artykule Niedzielny wieczór – skąd bierze się lęk przed poniedziałkiem.

Jak wygląda terapia zaburzeń lękowych
W nurcie psychodynamicznym lęk traktujemy jak sygnał. Mówi o czymś ważnym, co dzieje się w nas, ale do czego nie mamy jeszcze dostępu. Dlatego w terapii nie chodzi tylko o to, by objawy zniknęły, ale też o zrozumienie, skąd się biorą i co chronią.
W trakcie psychoterapii pracujemy nad tym, żeby:
- zrozumieć, w jakich sytuacjach i dlaczego pojawia się lęk,
- dostrzec emocje i konflikty, które się za nim kryją,
- lepiej radzić sobie z napięciem,
- z czasem coraz mniej unikać tego, co budzi lęk,
- odzyskać poczucie wpływu na własne życie.
Przy silnych objawach pomocne bywa połączenie psychoterapii z leczeniem prowadzonym przez psychiatrę. O tym, czym różni się pomoc psychologa, psychiatry i psychoterapeuty, piszę w artykule Psycholog, psychiatra czy psychoterapeuta? Gdzie szukać pomocy.
Spotkania odbywają się raz albo dwa razy w tygodniu. Częstotliwość ustalamy wspólnie po konsultacjach, w zależności od potrzeb. Więcej o tym podejściu piszę w artykule o psychoterapii psychodynamicznej.
Jak długo trwa terapia
Długość terapii zależy od tego, z czym przychodzimy do gabinetu. Czasem pracujemy krótkoterminowo, np. nad konkretnym kryzysem albo wybranymi celami. Gdy lęk wiąże się z głębszymi schematami, które kształtowały się przez lata, terapia jest zwykle długoterminowa.

Pierwsze efekty mogą pojawić się po kilku miesiącach. Utrwalona zmiana wymaga natomiast systematycznej pracy. To proces, który potrzebuje czasu, cierpliwości i zaangażowania.

Jak rozpocząć terapię
Na początek proponuję trzy spotkania konsultacyjne. To czas na poznanie się i rozmowę o tym, co sprowadza nas do gabinetu. Ustalamy również, czy taka forma terapii jest odpowiednia.
W sytuacji zagrożenia życia należy zadzwonić pod numer 112. Całodobowe, bezpłatne wsparcie w kryzysie psychicznym: 800 70 2222 i 116 123.
